Mangalica
Sus scrofa domesticus
Tarihçe & Genel Bakış
Mangalica, 19. yüzyılın ortalarında yerel Macar ırklarının Sırp ve diğer hatlarla melezlenmesiyle geliştirilen bir Macar evcil domuz ırkıdır. En çok, koyununkine benzeyen ve onu domuz ırkları arasında benzersiz kılan kalın, kıvırcık yünlü tüyüyle tanınır; tüy sarışın, kırlangıç karınlı (açık renk alt tarafıyla siyah) veya kızıl olabilir. Dayanıklı, yağ tipi bir domuz olan Mangalica bir zamanlar Macaristan'ın en yaygın ırkıyken, daha yağsız ticari domuzların yükselişiyle keskin biçimde azalmış ve koruma çalışmaları onu canlandırmadan önce çok düşük sayılara inmiştir. Günümüzde ağırlıklı olarak yoğun mermerlenmiş, yüksek yağlı eti için yetiştirilir; kaliteli kürlenmiş ürünler için değer görür ve ekstansif, serbest gezen yetiştiriciliğe iyi uyum sağlar.
Karakter Profili
Uysal, sade yapılı, yavaş büyüyen ve domuz yağı üretimiyle değer gören miras bir ırktır.
Büyüme Eğrisi
Yaşa göre tahmini ağırlık (kg)
Detaylı Bilgiler
- Koruma durumu (IUCN)
- Domestic (not assessed by IUCN)
- Oluşum yılı
- 1.830
- Başlıca hastalıklar
- PRRS, classical swine fever, porcine circovirus, mastitis (MMA), lameness
- Yıllık vet ziyareti
- 4
- Zoonoz riski
- Trichinella, Brucella suis, Yersinia enterocolitica, streptococcus suis, influenza A
- Min. alan
- 200 m²
- Barınma
- barn+pasture/yard
- Beslenme
- omnivore
- Günlük öğün
- 2
- Yasak gıdalar
- chocolate, salt poisoning risk, avocado, moldy feed, meat scraps (zoonosis law)
- Yaşam boyu maliyet
- 15000-50000 ₺
- Türkiye yasal durumu
- legal (5996 sayili veteriner hizmetleri kanunu)
- Çip zorunlu
- Hayır
- CITES eki
- not listed (domesticated)
- Eğitilebilirlik skoru
- 5
Renk Varyantları
Alt Cinsler
Mangalica'nın en yaygın hattı olup yoğun, kıvırcık ve açık sarımsı (sarışın) yünsü kıllarıyla tanınır. Macaristan'ın simgesi haline gelmiş, yağlı eti ile değer verilen tiptir.
Mangalica'nın sırtı koyu, karın ve bacakları açık renkli olan iki tonlu hattıdır; bu kırlangıç karnını andıran desen onu sarışın varyanttan ayırır. Yaban domuzu kanı taşıdığı düşünülür.
Mangalica'nın kızıl-kahve yünsü kıllarıyla ayırt edilen hattı olup, Macar Hortobágy bölgesinde Szalonta domuzuyla melezlemeden gelişmiştir. Sarışın ve kırlangıç karınlı tiplerden renk ile ayrılır.
Mangalica'nın gri-kahve tonlarıyla bilinen tarihi hattıdır; saf ırk olarak soyu tükenmiştir. Diğer renk varyantlarına benzer yapıda ama günümüzde saf biçimde bulunmaz.
Mangalica'nın siyah tüylü tarihi hattı olup saf ırk olarak soyu tükenmiştir. Renk dışında diğer Mangalica tiplerine benzerdi.
Yaban domuzuna benzeyen grimsi-kahverengi renkli, saf hat olarak nesli tükenmiş tarihi Mangalica varyetesi (Wolf ve Black varyetelerinden ayrı).
