Karakul Koyunu
Karakul Sheep
Ovis aries
Tarihçe & Genel Bakış
Karakul (ya da Qaraqul), kökeni Orta Asya'ya dayanan ve adını Özbekistan'ın Buhara bölgesindeki Qorakoʻl kasabasından alan evcil yağlı kuyruklu bir koyun ırkıdır; arkeolojik bulgular bu bölgede yaklaşık MÖ 1400'den bu yana kesintisiz yetiştirildiğine işaret eder. Son derece zorlu koşullarda otlanma ve hayatta kalma yeteneğiyle ünlüdür; şiddetli kuraklığı, kendine özgü kuyruğunda yağ olarak yedek depolayarak atlatır. Erişkinlerin çoğu çift tüylüdür, kaba kılkuyruk tüyü ve alt tüyden oluşur; nispeten kaba olan elyaf dış giysiler, halılar ve keçecilikte kullanılır; koyu renkler baskındır ve kuzular çoğu zaman yaşla koyulaşır. Süt, et, post ve yün için yetiştirilen çok amaçlı bir ırktır; eti ve kuyruk yağı Özbek mutfağında önemlidir. Yeni doğmuş ve cenin postları kürk ticaretinde karakul, swakara, astrahan ve broadtail gibi adlarla yüksek değer taşır. Alman kolonistler 20. yüzyılın başında onu Namibya'ya götürmüştür ve bugün nesli tehlike altında kabul edilir.
Karakter Profili
Dayanıklı, kuraklığa toleranslı, tetikte, eski (kadim) ve uyum yeteneği yüksek bir koyundur.
Büyüme Eğrisi
Yaşa göre tahmini ağırlık (kg)
Detaylı Bilgiler
- Boyut sınıfı
- medium
- Koruma durumu (IUCN)
- Domestic (not assessed by IUCN)
- Başlıca hastalıklar
- Foot rot, Scrapie, Parasites, Pneumonia, Mastitis
- Yıllık vet ziyareti
- 2
- Zoonoz riski
- Q fever, orf, ringworm, toxoplasmosis
- Min. alan
- 15 m²
- Barınma
- barn + paddock + pasture access
- Beslenme
- ruminant herbivore
- Günlük öğün
- 2
- Yasak gıdalar
- copper supplements (toxic to sheep), rhododendron, azalea
- Yaşam boyu maliyet
- 10000-150000 (species dependent) ₺
- Türkiye yasal durumu
- legal (farm animal)
- Çip zorunlu
- Hayır
- CITES eki
- not listed
- Eğitilebilirlik skoru
- 2
Renk Varyantları
Alt Cinsler
Asya Karakul (Buhara/Özbek), ırkın Orta Asya'daki kökensel hattıdır; kuzularının kıvırcık, parlak siyah postuyla (Persianer/astragan) ünlüdür ve kurak bozkıra çok dayanıklı yağlı kuyruklu bir koyundur. Karakul Koyunu'nun atasal post hattını oluşturur.
Afgan Karakul, Afganistan'da yetiştirilen ve özellikle gri ile altın renk tonlarındaki kıvırcık kuzu postuyla bilinen önemli bir hattır; geleneksel kürk ticaretinde yüksek değer taşır. Sert, kurak ortama uyumu ve renk çeşitliliğiyle Asya hattından ayrışır. Karakul Koyunu'nun Afganistan'a özgü post varyantını temsil eder.
Güney Afrika Karakul (Swakara), ırkın Namibya ve Güney Afrika'ya getirilip ince, düzgün desenli post için seçilmiş hattıdır; ticari markası Swakara olarak bilinir. Karakul Koyunu'nun güney Afrika'ya özgü, lüks kürk pazarına yönelik formunu oluşturur.
Amerikan Karakul, ırkın Kuzey Amerika'ya getirilen ve burada el eğirme ile keçe yapımına uygun çok renkli yünü için tutulan hattıdır; kıtanın nadir miras koyunlarından biridir. Post yerine kaba, çok amaçlı yün üretimine kaymış olmasıyla Asya hattından ayrılır. Karakul Koyunu'nun ABD'ye özgü el sanatları odaklı varyantını temsil eder.
