İber Domuzu
Iberian Pig
Sus scrofa domesticus
Tarihçe & Genel Bakış
İber Domuzu, Portekiz'de Alentejo Domuzu olarak da bilinen, İber Yarımadası'na özgü geleneksel bir evcil domuz ırkıdır. Kökeni muhtemelen hayvan evcilleştirmesinin başladığı Neolitik döneme kadar uzanan İber Domuzu, günümüzde İspanya ile Portekiz'in orta ve güney bölgelerinde toplanmış sürüler halinde bulunur. İber Yarımadası'na özgü bu domuz ırkı, başta İspanya ve Portekiz'de yetiştirilir ve jamón ibérico (İber kuru jambonu) üretimiyle ünlüdür.
Karakter Profili
Uysal, rustik, iyi bir yem arayıcısı, palamutla beslenen ve sakin bir ırktır.
Büyüme Eğrisi
Yaşa göre tahmini ağırlık (kg)
Detaylı Bilgiler
- Koruma durumu (IUCN)
- Domestic (not assessed by IUCN)
- Başlıca hastalıklar
- PRRS, PCV2, Swine influenza, Salmonella, Lameness
- Yıllık vet ziyareti
- 2
- Zoonoz riski
- Streptococcus suis, swine influenza, trichinella, Salmonella, Erysipelas
- Min. alan
- 10 m²
- Barınma
- barn + paddock + pasture access
- Beslenme
- omnivore
- Günlük öğün
- 2
- Yasak gıdalar
- moldy feed, raw meat (ASF/CSF risk), uncooked kitchen waste (EU illegal)
- Yaşam boyu maliyet
- 10000-150000 (species dependent) ₺
- Türkiye yasal durumu
- legal (farm animal)
- Çip zorunlu
- Hayır
- CITES eki
- not listed
- Eğitilebilirlik skoru
- 5
Renk Varyantları
Alt Cinsler
İberya domuzunun "Siyah Tüysüz" (Black Hairless) kolu, neredeyse kılsız siyah derisiyle tüylü siyah ve kızıl (Retinto) varyantlardan ayrılır. Geleneksel jamón ibérico üretiminin temelindeki bu siyah hat, meşe palamuduyla beslenen klasik İberya tipini temsil eder.
İberya domuzunun "Siyah Tüylü" (Black Haired) kolu, kıllı siyah postuyla tüysüz siyah ve kızıl Retinto varyantlarından ayrılır. Aynı meşe palamutlu beslenmeye dayalı İberya soyunu paylaşan, koyu renkli bu hat ırkın korunan tiplerinden biridir.
İberya domuzunun "Retinto" kolu, kızıl-kahve (retinto) postuyla siyah varyantlardan ayrılan renk hattıdır. İberya domuzunun en yaygın kollarından biri olan bu kızıl tip, jamón ibérico üretiminde geniş ölçüde kullanılır.
Torbiscal, İber domuzunun farklı yerel hatların birleştirilmesiyle oluşturulmuş, tek bir damızlık programıyla yönetilen seçilmiş bir soy hattıdır. Saf İber hatlarına göre daha standart bir vücut yapısı ve daha verimli büyüme hedeflenmiştir. Genetik temeli dar olduğundan günümüzde nadir kabul edilir ve korunmaya çalışılan bir varyanttır.
İspanya'nın Huelva bölgesine özgü, karakteristik beyaz leke desenli nadir bir İber domuzu alt ırkı. FAO ve İspanyol ırk kayıtlarında tanımlı, neslinin tükenmesi tehlikesiyle karşı karşıya.
İber domuzunun siyah varyetelerinden biri olan Entrepelado, Retinto ile Lampiño çaprazlamasından türemiştir; Córdoba dağlarından köken alır ve diğer siyah varyetelere göre daha az yağlıdır.
İber domuzunun en nadir siyah varyetesi olan Lampiño, tüysüzlüğü ve alnındaki enine kıvrımlarla tanınır; Extremadura ve Endülüs'te bulunur, jamonu yoğun yağlı yapısıyla değerlidir.
İber domuzunun siyah hat grubuna ait bir varyetesi olan Mamellado, Entrepelado ve Lampiño ile birlikte İspanya'nın geleneksel Ibérico siyah ırk kolları arasında sayılmaktadır.
İber domuzunun siyah varyetelerinden biri olan Silvela, 20. yüzyılın başında Portekizli Retinto erkekleri ile Extremadura'dan Retinto dişilerin çaprazlanmasından geliştirilmiştir.
Córdoba'nın Los Pedroches Vadisi'ne özgü bu siyah İber domuzu varyetesi, yaklaşık 300.000 hektarlık sert meşe ormanı alanına adapte olmuş; tükenmekte iken bölgesel koruma çabasıyla kurtarılmıştır.
İber domuzunun açık renkli tek varyetesi olan Dorado Gaditano, parlak kırmızı-turuncu tüylü ve ince bacaklıdır; resmi olarak nesli tükendi ilan edildikten sonra Cádiz'deki Tarifa kırsalında yabani bireyler yakalanarak kurtarılmıştır.
İber domuzunun kırmızı (retinto) hat grubuna ait Oliventina varyetesi; Retinto ve Torbiscal ile birlikte İspanya'nın tescilli Ibérico kırmızı ırk kolları arasında yer almaktadır.





